webpublicatie - TIJD / Leidi Haaijer 2003-2024

SCHRIJVENindeTIJD

Kijkend naar de titel hierboven ervaar ik de beweging van het schrijven als een doorgaande lijn die uitrolt, de tijd in.
Hier, in deze hoedanigheid is 'het schrijven' feitelijk typen, het produceren van letters via software; tekentjes die oppoppen als ik een toets indruk en die vanzelf recht achter elkaar gaan staan in de volgorde van de toetsen die ik indruk. De tekentjes sluiten op elkaar aan met her en der een tussenruimte. Ze vormen zo een rechte lijn, een regel met een lengte die afhankelijk is van de breedte van het scherm; een lineaire beweging waarbij tijd verstrijkt.
Regels onder elkaar vullen vervolgens stapsgewijs het scherm, het lijkt op de beweging in een breiwerk dat zich ontwikkeld.
Typen is een anderssoortig handeling dan wanneer je met een gereedschap, dat afgeeft, in je hand op of over een oppervlak beweegt; krassen, schrijven, tekenen, vegen, drukken enzovoort, met gereedschap dat in allerlei vormen voor kan komen.
Een potlood bijvoorbeeld tekent anders dan een ballpoint of een marker of een ganzenveer, die krast over het oppervlak. En is dat oppervlak glad of ruw... ? Een grote variatie aan materiaal en gereedschap dat stuk voor stuk een specifieke sensitiviteit vraagt met een aangeleerde uitgebalanceerde motoriek.
Allemaal technieken die je moet oefenen en onderzoeken op speciale effecten en toepassingen. Typen ten opzichte van zulk schrijven lijkt nu in ieder geval sneller te gaan, maar je kunt dit typen ook weer sneller teniet doen, overschrijven, wat maakt dat de tekst sneller lijkt te wijzigen vanwege andere gedachten die boven komen drijven.
Affijn, dit alles is in ieder geval bedoeld om iets uit te drukken (en dan drukken we nog niet eens... dit komt pas later aan de orde als het PROBEERboek klaar is);
...iets te communiceren met de wereld...

Al(dit)doende verstrijkt de tijd.
Als ik naar de datum van ontstaan van de letterverzameling hier op dit scherm kijk en de datum van het moment dat ik het schrijven weer eens oppak... dan zit daar een grote tijdspanne tussen, waarin telkens weer wat aangepast is.
Datumnotitie is één van de handige eigenschappen van deze digitale actie (één van de vele, zie ook het fysieke PROBEERboek, dat weer met andere software gemaakt wordt); in het achterliggende script in de software is een datumregistratie opgenomen en deze wordt, mits op een computer bewerkt en zichtbaar, automatisch bijgehouden op het moment dat deze pagina, dit html-document bewaard wordt.
Deze datum is onderaan zichtbaar omdat ik het stukje script onder aan deze en andere letterverzamelingen in deze flow geplaatst heb.
Door middel van datering zetten we de gebeurtenissen achter elkaar op een tijdlijn, dit maakt dat we de tijd als lineair ervaren.
(??bij structuur of het schrijven zelf ??) Het tonen van deze letter- of regelverzameling op of via een computer is een specifieke eigenschap van 'HTML' (HyperText Markup Language), de taal die zorgt dat lettertekens op het scherm in een speciaal venster (browser) getoond worden.
(??bij structuur of het schrijven zelf ??)
Bij het schrijven met de hand kun je natuurlijk ook datums vermelden. Dat geeft weer een ander effect, denk aan bijvoorbeeld aan de met de hand geschreven en geïllustreerde boeken, waar het schrijven en tekenen qua handeling dicht tegen elkaar aan liggen (in de jaren '80, toen ik nog op de kunstacademie zat was ik al bezig met het gegeven tijd - het vastleggen middels het in beeld brengen van dagboeken / tijdsnotaties, in één van mijn schrijfsels noem ik Fred (Benjamins) die indertijd les gaf op de kunstacademie).

Beweeg je weg van de letterlijkheid van de tekens in de richting van de inhoud dan krijgt tijd een andere rol. Hier kan ik in afdalen, rondwaren, de afbakening in tijd wordt dan diffuus en ervaar ik veel meer ruimte. Het verschil in tijd komt dan via allerlei realisaties en werk(en) aan de orde...
Bijvoorbeeld tijdSTIP (moment, een zekere afgebakende tijd) 07 april 2026, 21:01u: weer een stukje geschreven en aangepast.
De verstreken tijd nu is veel relatiever, afhankelijk van hoe lang mijn gedachten van zojuist de hoeveelheid tekens aanstuurden.
Voor met de hand geschreven tekst geldt deels hetzelfde, tekentjes achter elkaar, aldanniet aan elkaar gekoppeld, maar de handeling is uitgebreider, intensiever.
Een tijdLIJN en een tijdSTIP zijn verschillende van vorm; tijdstippen samen vormen een tijdlijn.
ChatGPT brengt niet veel nieuws en biedt aan een tijdlijn voor me te maken, dan moet ik wel allerlei informatie aanleveren; tot nog toe voldoet mijn CV.

Twee begrippen, verbonden zijn aan het fenomeen tijd:
- spatiale tijd, deze benadrukt of zegt eigenlijk nog het meeste over ruimte ( tussen ), afstand ( tussen )
- temporele tijd, de gelijktijdigheid, op hetzelfde moment, op dezelfde of andere locatie
De installatie LINEALPERIODcontemporary synchronization raakt deze materie.

Materie is traag, binnen mijn beleving dan.
Neem nu de materie zelf, deze lijkt zo traag ! Het schilderen bijvoorbeeld - voordat de olieverf droog is, lijkt de interesse voor het beeld vervlogen. De spanning van het ontstaan vervliegt met het drogen van de verf. ( Misschien moet ik toch maar gaan schilderen ... al was het maar voor deze beproeving )
Is niet het proces, de voortdurende verhouding tot de materie, belangrijker dan het eindproduct ?
Hoe breng je dat in beeld, iedere letterlijke 'vaststelling / vastlegging' is bij voorbaat in tegenspraak met de intentie tot het creëren, het laten ontstaan.
Een antwoord hierop vond ik met het Plooibaar Product - Formowalny Produkt - Pliable Product.

Bij tijd en wijle is het van belang de tijd te nemen om zaken te laten bezinken; om afstand te nemen in de tijd.
'Afstand nemen' duidt meer op fysieke ruimtelijkheid; een ruimte tussen hier een daar.
Zonder media werd ons bewustzijn van tijd, plaats en gebeurtenis minder geprikkeld. Het bewust omgaan met tijd, een tijdspad ( overigens weer een 'ruimtelijke' term ) levert planning op, een belangrijke factor naar mijn mening. We delen onze handelingen in, in de tijd, volgens een tijdspad, waarbij we al een heel eind de toekomst in proberen te kijken en die handelingen proberen vast te leggen. Die oorlog is er een voorbeeld van.
Maar let op de bijkomstigheid dat het werkelijke NU juist een heleboel onbekende factoren in zich heeft, terwijl de planning zo duidelijk leek. Hierin lijkt bijna een omkering plaats te vinden.
Het NU is een verrassing, terwijl we het verleden weten en de toekomst hadden gepland. Kaleidoscopisch - Kaleidoscoop

Tegelijkertijd en gelijktijdigheid duiden op een veld; in een veld kunnen gebeurtenissen tegelijkertijd plaatsvinden, dingen staan, materie aanwezig zijn. E.e.a. is daarbij afhankelijk van de observator en het perspectief vanwaaruit de observator kijkt. Door middel van nieuwere technieken als foto, film, video en computer lijkt die gelijktijdigheid gemakkelijker te duiden en te tonen. Inmiddels kan er van alles gesuggereerd worden. Wij accepteren deze suggesties gewoon en groeien mee in de kijk op de wereld om ons heen en in onszelf door middel van de door onszelf ontwikkelde middelen en gereedschappen (media en tools).

Periode
Afgebakende tijd - Deadline (dode lijn), einddatum ;-)

Created: 03/29/2003
Modified: